20.06.2010

Hypnos Kerima Seilera na placu Marii Magdaleny

Na placu Marii Magdaleny stoi instalacja Kerima Seilera Hypnos (Situationist Space Program). Przyjęła ona formę struktury związku chemicznego, czyli tzw. molekuły, w tym wypadku molekuły morfiny. Artysta splata w niej motywy antyczne, chemiczne, przyrodnicze oraz teorię i praktykę sztuki XX wieku.
W instalacji Seilera dominują trzy przenikające się wątki: dialog kultury z naturą, nawiązanie do teorii Sytuacjonistów i ich rozumienia przestrzeni miejskiej, a także, jak sugeruje tytuł, do mitologii greckiej i motywu snu.

Molekuła jest dla artysty figurą pokazującą jak, element tak naturalny dla przyrody umieszczony w niespodziewanym kontekście i skali może zmienić percepcję doświadczanej przestrzeni. Pojawienie się tej materii, na pierwszy rzut oka obcej i inwazyjnej, w historycznym centrum Krakowa, wywołuje napięcie. Centrum miasta nacechowane jest wieloma znaczeniami i narracjami, podlega procesowi mitologizacji. Mieszkańcy są w tym spektaklu raczej pasywnymi aktorami niż reżyserami. Sytuacjoniści, a za nimi Seiler, traktują przestrzeń odmiennie, jako proces konstruowania i redefiniowania relacji społecznych. Jest to podejście krytyczne, bazujące na ciągle zmieniającej się i negocjowanej sieci współzależności. Wprowadzenie instalacji artysty wśród historycznej zabudowy Krakowa, doprowadza do antagonizmu, który oddziałuje na emocje i zachowanie jednostek, a przez to na proces kształtowania przestrzeni publicznej.
Przy tworzeniu pierwszej z molekuł, inspiracją dla artysty była praca i poglądy chemika dr Alberta Hofmanna. Naukowiec odnosząc się do relacji między naturą a kulturą twierdził, że „powinniśmy pokonać materialistyczny i dualistyczny pogląd, o tym, że ludzie i środowisko są od siebie oddzieleni”. Ludzie jako jedyny z gatunków na Ziemi, zdołali wytworzyć kulturę – osiągnęli poziom rozwoju na drodze ewolucji, który pozwolił im w sposób świadomy przeobrażać świat rzeczywisty znajdujący się wokół. W tym sensie kultura nie jest przeciwieństwem natury, lecz stanowi jej rezultat. I tak budowa molekuły (natura), składającej się z układu atomów połączonych wiązaniami chemicznymi, może posłużyć jako model dla sposobu myślenia o mieście i jego przestrzeni (kultura).

Relacja natura – kultura ujawnia się też w trzecim wątku poruszanym w projekcie Kerima Seilera. Wykorzystuje on, z jednej strony, indywiduum chemiczne, jakim jest molekuła morfiny (natura), a z drugiej, nazwę zaczerpniętą z mitologii od imienia greckiego boga snu Hypnosa (kultura). Hypnos to syn Nocy i Mroku, ojciec Morfeusza boga marzeń sennych. Starożytni wierzyli, że mieszka on w jaskini nad Rzeką Zapomnienia na krańcu świata. Przedstawiali go jako łagodnie uśmiechniętego, śpiącego młodzieńca z kwiatem maku w dłoni, a jak powszechnie wiadomo, morfina jest pochodną opium, pozyskiwaną z makówek maku lekarskiego.

Instalacja Kerima Seilera Hypnos (Situationist Space Program) wywołuje chęć partycypacji. Ludzie wchodzą do ”lustrzanego” pawilonu, oglądają, dotykają, doświadczają tej instalacji. Wywołuje ona wiele komentarzy. Jest zaskoczeniem dla turystów, ale także mieszkańców.

Wszystkich zainteresowanych tą pracą oraz twórczością Kerima Serilera zapraszamy na spotkanie z artystą, które odbędzie się w niedzielę 27 czerwca o godzinie 19.00 w Pawilonie Wyspiańskiego.